Заштита на овошките и лозовите насади  од  мразеви

Заштита на овошките и лозовите насади од мразеви

УСЛОВИ ЗА АПЛИЦИРАЊЕ НА МЕРКАТA 115 ОД ПРОГРАМАТА ЗА ФИНАНСИСКА ПОДРШКА ЗА РУРАЛЕН РАЗВОЈ НАМЕНЕТА ЗА ЖЕНИ НОСИТЕЛИ НА ЗЕМЈОДЕЛСКО СТОПАНСТВО
Редовна седница на Годишно собрание на Национална федерација на фармери
Климатските промени вистинска закана за земјоделството и руралниот развој.

Пишува: Дип. инж.агр. Ламбе Куциновски, АПРЗ – Струга

Заштитата на јаболката од абиотичките фактори се сведува најчесто на мерките  за борба против доцните пролетни мразеви и слани,удар од град.Овие појави,можат да направат големи штети на насадите со јаболка и лозјето.Покрај овие фактори врз развојот и животот на јаболката, имаат големо влијание и екстремните температури, преголемата инсолација, ветер,снег,отровни гасови и др.Доцните пролетни мразеви во овие наши географски широчини се чести, зошто јаболкото  започнува со фенофазите на листење, отварањето на цутовите и цутењето како и заврзувањето на плодовите,во текот на април и првата  половина на мај, а во повеќегодишниот низ на следење на оваа метеоролошка појава на задоцнети мразеви,говори дека тие, може да се јават и до средината на мај.Тоа значи дека најчуствителните годишни фенофази на развиток на јаболката се загрозени од мраз.

Доцните пролетни мразеви можат да настанат на два начина:

1.Сорадијација во текот на тивките и ведри ноќи и

 2.Со продор на студена воздушна маса(конвекција). Доцните пролетни мразеви можат да направат големи штети уништувајќи го родот во целост или делумно,зависно од положбата на насадот,чуствителноста на сортата(како на пример розе,делишес,старкрипсон,ајдаред,ричаред и др)

Критичните температури за тукушто отворените цутови се движат помеѓу-1,7°С-

-2,2°С,а за младите тукушто оплодени плодови од -1,1 до -2,2°С.

МЕРКИ ЗА УБЛАЖУВАЊЕ НА ШТЕТИТЕ ОД ДОЦНИТЕ МРАЗЕВИ

Се преземаат  индиректни или превентивни,во кои спаѓаат: избор на положбата на насадот,избор на отпорни сорти,сорти кои покасно цутат,избор на подлоги кои го успоруваат потерувањето,односно цутењето,загрнување со снег околу овошката,и со прскање хемиски средства-хормони(200грама нафталин оцетна киселина на 100 литри вода) во месец јули,претходната година.Сите овие мерки ја намалуваат опасноста,но не ја обезбедуваат потполната заштита.

Постојат повеќе методи и на директни мерки за борба против пролетните мразеви а тоа се :зачадување, раздвижување на воздухот,затоплување,со вештачки дожд и со наводнување.

Со зачадување се создава облак од чад врз површината која треба да се заштитува,покачувајќи ја температурата за 0,5°С до 1,5°С. Tоа често пати е доволно да се прескочи критичната температура.За создавање на чад се користат разни органски отпадоци,кои бавно горат и создаваат многу чад. Однапред подготвениот материјал за зачадување,се поставува шахматно низ насадот и според потребата, околу полноќ се пали.

Слично на оваа мерка, овошките и лозовите насади можат да се заштитат и со затоплување на воздухот,што е многу посигурен метод меѓутоа е и поскап.Во специјални печки (од 100-200 броја по ха) распоредени низ насадот,се полнат со брикети од јаглен кокс мазут или масло за горење,метан-бутан гас, и тие се палат и горејќи,зрачат топлина,која може да ја покачи температурата(од4-8°С) низ насадот.Место специјални печки,можат да се искористат стари метални кутии,кофи и сл.Со раздвижувањето на воздухот во насадот,со помош на силн вентилатори,температурата во насадот се покачува за 1,5-2°С.Со комбинација на зачадување и силно раздвижување на воздухот се постигнуваат задоволителни резултати.

Со помош на вештачки дожд, исто така може да се помогне кога температурата ќе падне на 0°С до 1°С. Машините и распрскувачите(микроспринклери-ситни капки) треба да работат се додека постои опасноста од мраз.Со дождот се ослободува топлина(80сal на 1грам замрзната вода) која ги штити овошките-пупките,цутовите и плодовите од мраз.Потребното количество вода за дождот ќе зависи од температурата на воздухот.Со 2мм/час (20м/час) дожд,температурата ќе се покачи за 2°С, со 4 мм-за 3,4°С, додека со 6мм за 4,5°С.Секоја ротација на распрскувачот треба да се изврши за 1 мин.Дождот може да престане откога мразот од растението ќе почне да се топи.Со наводнувањето се зголемува релативната влага на воздухот( а тоа е обратно пропорционално на температурата на воздухот) и на тој начин се намалува опасноста од доцните мразеви.

COMMENTS